
De mechanisering van het verleden: wetenschappelijk erfgoed in een tijd van AI
Opgezette dieren, botanische tekeningen, handgeschreven aantekeningen: wat ooit alleen in depots en archieven te zien was, is nu als data beschikbaar. Nederlandse erfgoedcollecties zijn in hoog tempo gedigitaliseerd, en via zoekportalen en chatbots hebben gebruikers toegang tot petabytes aan scans en metadata over de herkomst, de makers en het gebruik van objecten. AI wordt steeds vaker ingezet om die collecties doorzoekbaar te maken.
Maar wat betekent dat voor ons begrip van het verleden? Levert AI werkelijk nieuwe inzichten op? Of versterkt zelflerende technologie juist de interpretatiekaders en blinde vlekken die al in de geschiedschrijving zitten? Ruim zeventig jaar nadat Dijksterhuis De mechanisering van het wereldbeeld schreef, onderzoekt Andreas Weber aan de hand van concrete voorbeelden wat de inzet van AI bij de analyse van wetenschappelijk erfgoed werkelijk betekent. Hij sluit af met een reflectie en aanbevelingen voor het toekomstige gebruik van AI in het veld.
Weber is universitair hoofddocent aan de Universiteit Twente en de Rijksuniversiteit Groningen. Hij onderzoekt wetenschappelijke collecties, hun herkomst en hun betekenis voor hedendaagse vraagstukken zoals klimaatverandering en biodiversiteitsverlies. Hij leidt het HAICu-project, waarin erfgoedprofessionals, digital humanities-onderzoekers en AI-onderzoekers samenwerken om erfgoedcollecties in heel Nederland met AI toegankelijk te maken. Als lid van de stuurgroep van het 4TU.History of Technology Center zet hij zich ervoor in dat ook aan technische universiteiten het historische langetermijnperspectief een plaats houdt in onderwijs en onderzoek. Meer over zijn werk en publicaties vind je op zijn UT-pagina.
Programma
14.15–15.00 Inloop
15.00–15.10 Welkomstwoord
15.10–15.55 Panelgesprek over digitaal erfgoedonderzoek aan de UT
15.55–16.15 Pauze
16.15–17.30 Dijksterhuislezing 2026 door dr. Andreas Weber
17.30–18.00 Borrel
Locatie
Universiteit Twente
Vrijhof
Agora theater
De Veldmaat 5
7522 NM
Enschede
Meer informatie
Meer informatie en een link naar het aanmeldformulier is hier te vinden.